Waar mogen stopcontacten in de badkamer en welke verlichting is veilig?
Waarom een stopcontact niet overal in de badkamer mag
Meer weten over elektra en de zones in de badkamer?
Water en stroom gaan slecht samen. Dat weet iedereen. Daarom gelden er in een badkamer regels die nergens anders in huis van toepassing zijn, en die bepalen waar een stopcontact, een spot of een verwarming mag zitten. De zones voor elektra in de badkamer zijn geen richtlijn maar een norm, vastgelegd in NEN 1010. Wij komen in Den Haag regelmatig situaties tegen die daar niet aan voldoen, meestal in woningen waar iemand ooit zelf iets heeft bijgeplaatst. We leggen uit wat waar mag.
Welke zones gelden er in een badkamer?
Een badkamer is verdeeld in zone 0, 1 en 2. Zone 0 is de binnenkant van het bad of de douchebak, zone 1 loopt tot 225 centimeter hoogte erboven en zone 2 strekt 60 centimeter buiten zone 1. Hoe dichter bij het water, hoe strenger de eisen aan het materiaal.
De zones van dichtbij bekeken
Het systeem is logisch opgebouwd. Elke stap verder van het water, meer speelruimte.
Zone 0 en zone 1
Zone 0 is het bad of de douchebak zelf, dus de ruimte waar u daadwerkelijk in staat. Daar mag alleen materiaal met beschermingsgraad IPX7 en een spanning van maximaal 12 volt wisselspanning.
Zone 1 is het gebied direct erboven, tot 225 centimeter vanaf de vloer. Hier mogen wel armaturen en apparaten hangen, mits ze IPX4 of hoger zijn en meestal op laagspanning werken. Een stopcontact hoort hier niet.
Zone 2 en daarbuiten
Zone 2 is de strook van zestig centimeter rondom zone 1, tot dezelfde hoogte. Verlichting met IPX4 mag hier, en een scheertransformator ook.
Buiten die zones geldt de gewone regel voor natte ruimtes. Daar mag een regulier stopcontact met randaarde, mits het op een aardlekschakelaar zit. In de praktijk betekent dat dus dat uw wasmachine of föhnstopcontact minimaal zestig centimeter van de douche vandaan moet zitten.
Wat mag waar
Zo ziet het er per zone uit.
| Zone | Waar het loopt | Minimale bescherming | Stopcontact toegestaan |
|---|---|---|---|
| Zone 0 | In het bad of de douchebak | IPX7, maximaal 12 volt | Nee |
| Zone 1 | Tot 225 cm boven zone 0 | IPX4, meestal laagspanning | Nee |
| Zone 2 | 60 cm rondom zone 1 | IPX4 | Alleen scheertransformator |
| Buiten de zones | Vanaf 60 cm van zone 1 | Randaarde en aardlek | Ja |
Kijk vooral naar de laatste kolom. Dat is waar het in de praktijk het vaakst misgaat, want een stopcontact naast de wastafel zit soms net binnen zone 2.
De IP-code die op het armatuur staat
Op elke lamp en elk apparaat staat een IP-aanduiding met twee cijfers. Het eerste gaat over stof en vaste deeltjes, het tweede over water. Voor een badkamer telt dat tweede cijfer.
Welk cijfer u nodig heeft
IPX4 betekent bestand tegen spatwater uit alle richtingen, en dat is de ondergrens in zone 1 en 2. IPX5 is bestand tegen een waterstraal en IPX7 tegen kortstondige onderdompeling, wat de eis is in zone 0.
De spot uit de bouwmarkt
Staat er alleen IP20 op een spot die u in een bouwmarkt heeft gekocht, dan hoort die niet in de natte zone. Dat lijkt jaren goed te gaan, tot er vocht in het armatuur komt en de aardlekschakelaar eruit vliegt. Of erger.
De aardlekschakelaar is de echte beveiliging
Zones en IP-codes bepalen wat er mag hangen. De aardlekschakelaar bepaalt of het misgaat als er tóch water bij komt.
Waarom dertig milliampère
Een aardlekschakelaar meet of alle stroom die er in gaat er ook weer uit komt. Loopt er stroom weg, bijvoorbeeld door een mens heen, dan schakelt hij af.
De norm voor woningen is 30 milliampère. Dat is bewust laag gekozen, want daaronder is de kans op hartritmestoornissen bij een schok klein. Een schakelaar van 300 milliampère beschermt uw installatie tegen brand, maar u niet tegen elektrocutie.
Twee keer per jaar testen
Op elke aardlekschakelaar zit een testknop. Drukt u die in, dan hoort de schakelaar direct om te vallen. Gebeurt dat niet, dan werkt hij niet en biedt hij dus geen bescherming.
Doe die test twee keer per jaar. Het kost u tien seconden en het is de enige manier om te weten dat het ding daadwerkelijk functioneert. Zet wel eerst uw computer uit, want alles op die groep valt even weg.
In oudere Haagse woningen klopt het vaak niet
Den Haag heeft een grote voorraad panden van voor 1975, en die zijn gebouwd in een tijd dat deze eisen nog niet bestonden.
Een groep zonder aarde
In veel vooroorlogse woningen ligt op de badkamergroep nog geen randaarde. Dat ziet u aan een stopcontact zonder de metalen contactveren aan de zijkant.
Zonder aarde kan een aardlekschakelaar zijn werk maar deels doen. Bij een renovatie is dat het moment om die groep te vernieuwen, want de wand ligt dan toch open. Achteraf een leiding doortrekken kost het dubbele.
Zelfgemaakte oplossingen
Wij treffen ze regelmatig aan. Een verlengsnoer dat door een gat in de wand naar de badkamer loopt. Een spot boven de douche zonder enige waterdichting. Een stopcontact op vijftien centimeter van de wastafel.
Vaak jarenlang zonder problemen, en dat is precies waarom mensen het laten zitten. Tot er water bij komt op een moment dat iemand het apparaat vasthoudt. Deze dingen laten wij altijd door een erkend elektricien beoordelen, want elektra is niet ons vak en wij doen niet alsof.
Vloerverwarming en spiegelverwarming
Elektrische vloerverwarming in een badkamer is toegestaan, mits de mat een aardscherm heeft en op een aardlekschakelaar van 30 milliampère zit.
De verwarmde spiegel
Datzelfde geldt voor een verwarmde spiegel, die in veel badkamers hangt. De aansluiting valt binnen de zone-eisen, dus die moet vast worden aangesloten en niet op een stopcontact in zone 2.
Elektrisch of watergevoerd
Overweegt u elektrische vloerverwarming, dan is het goed om te weten dat een watergevoerd systeem in gebruik voordeliger is. Wat in uw situatie past, hangt af van de vloeropbouw en uw ketel. Dat beoordelen wij bij een nieuwe cv ketel of aanpassing van uw verwarming.
Waarom wij hiernaar vragen bij een renovatie
Wij zijn loodgieter en installateur, geen elektricien. Toch is elektra bij elke badkamerrenovatie een van de eerste dingen waar wij naar kijken, en daar is een goede reden voor.
Als de wand eenmaal dicht zit, is een groep bijtrekken of een stopcontact verplaatsen een dure ingreep geworden. Tijdens de renovatie kost het een fractie, want de leidingsleuven zijn er al. Daarom brengen wij het ter sprake voordat er iets gesloopt wordt, zodat u kunt beslissen of u de elektricien meteen laat meekomen. Dat is niet ons werk en het is wel uw voordeel.
Zestig centimeter maakt het verschil
Zone 2 strekt zich 60 centimeter uit rondom zone 1, en daarbuiten mag een regulier stopcontact met randaarde. Zone 1 loopt tot 225 centimeter boven de vloer en zone 0 is het bad of de douchebak zelf, waar alleen materiaal met IPX7 en maximaal 12 volt wisselspanning is toegestaan. De minimale beschermingsgraad in zone 1 en 2 is IPX4, wat staat voor bestand tegen spatwater uit alle richtingen. Een aardlekschakelaar in een woning moet 30 milliampère zijn, en die test u twee keer per jaar met de testknop. In woningen van voor 1975 ontbreekt op de badkamergroep vaak nog de randaarde.
© loodgietereninstallatie.nl
"Als de wand eenmaal dicht zit, is een groep bijtrekken een dure ingreep, terwijl het tijdens de renovatie een fractie kost."
Daarom brengen wij dit standaard ter sprake bij een badkamer renovatie in Den Haag.
Veelgestelde vragen over Loodgieter en Installatie
Doen jullie zelf het elektrawerk?
Nee, elektra is niet ons vak en wij doen niet alsof. Wij werken samen met een erkend elektricien en stemmen de planning zo af dat het werk in dezelfde periode gebeurt als onze werkzaamheden.
Kijken jullie wel naar de elektra bij een renovatie?
Altijd. We beoordelen of de badkamergroep randaarde heeft, of er een aardlekschakelaar aanwezig is en of de stopcontacten binnen de zones vallen. Wat er moet gebeuren, meldt u dan aan de elektricien.
Waarom brengen jullie dit vooraf ter sprake?
Omdat een groep bijtrekken tijdens de renovatie een fractie kost van wat het achteraf kost. De leidingsleuven liggen dan toch open, dus u beslist er beter over voordat er iets gesloopt wordt.
Kost een offerte geld?
Nee. Wij komen vrijblijvend langs in Den Haag en omstreken en rekenen geen voorrijkosten. Binnen enkele werkdagen ontvangt u een gespecificeerde offerte met een vaste prijs, zonder verplichtingen.
In welke plaatsen werken jullie?
In Den Haag en de directe omgeving, waaronder Scheveningen, Voorburg, Rijswijk, Leidschendam, Wassenaar en Ypenburg. Twijfelt u of uw adres binnen ons werkgebied valt, vraag het dan gerust even na.
Veelgestelde vragen over elektra in de badkamer
Welke zones gelden er in een badkamer?
Zone 0 is de binnenkant van het bad of de douchebak, zone 1 loopt tot 225 centimeter erboven en zone 2 strekt 60 centimeter buiten zone 1. Hoe dichter bij het water, hoe strenger de eisen.
Mag er een stopcontact in de badkamer?
Ja, maar alleen buiten de zones, dus vanaf zestig centimeter van zone 1. Het moet randaarde hebben en op een aardlekschakelaar zitten. In zone 2 is alleen een scheertransformator toegestaan.
Wat betekent IPX4 op een badkamerlamp?
Dat het armatuur bestand is tegen spatwater uit alle richtingen. Dat is de minimale eis in zone 1 en zone 2. In zone 0 geldt IPX7, wat staat voor bestand tegen kortstondige onderdompeling.
Hoe hoog reikt zone 1?
Tot 225 centimeter boven de vloer, gemeten vanaf de vloer en niet vanaf de rand van het bad. Alles wat daar binnen valt, moet minimaal IPX4 zijn en werkt meestal op laagspanning.
Welke aardlekschakelaar heb ik nodig?
Een van 30 milliampère. Die waarde is bewust laag gekozen om elektrocutie te voorkomen. Een schakelaar van 300 milliampère beschermt de installatie tegen brand, maar niet u tegen een schok.
Hoe test ik mijn aardlekschakelaar?
Met de testknop op de schakelaar zelf. Drukt u die in, dan hoort hij direct om te vallen. Doe dat twee keer per jaar en zet vooraf apparatuur uit, want alles op die groep valt even weg.
Mag ik zelf een spot boven de douche plaatsen?
Alleen als het armatuur aan de eisen van die zone voldoet en de aansluiting door een erkend elektricien gebeurt. Een gewone spot met IP20 hoort niet in de natte zone, ook al gaat het jaren goed.
Wat als mijn badkamergroep geen randaarde heeft?
Dan kan een aardlekschakelaar zijn werk maar deels doen. In woningen van voor 1975 komt dat vaak voor. Laat die groep vernieuwen tijdens een renovatie, want dan liggen de sleuven toch open.
Is elektrische vloerverwarming toegestaan in een badkamer?
Ja, mits de mat een aardscherm heeft en op een aardlekschakelaar van 30 milliampère zit. Een watergevoerd systeem is in gebruik voordeliger, maar vraagt meer inbouwhoogte in de vloer.
Waar mag mijn wasmachine staan in de badkamer?
Buiten de zones, dus minimaal zestig centimeter van zone 1 vandaan. Het stopcontact moet randaarde hebben en op een aardlekschakelaar zitten, en bij voorkeur op een eigen groep.
Uw badkamer laten beoordelen in Den Haag
Twijfelt u of de elektra in uw badkamer klopt? We komen vrijblijvend langs in Den Haag en omstreken, kijken naar de indeling van de zones, de groep en de aardlekschakelaar en zeggen u wat er moet gebeuren. Een afspraak plant u in via onze contactpagina.
Plant u een verbouwing, dan kijken wij van Loodgieter en Installatie graag met u mee naar wat er vooraf geregeld moet worden. U kunt bij ons terecht voor een toilet-, douche- en badkamerrenovatie, voor het opsporen van lekkages en waterschade en voor het aanleggen en vervangen van riolering. Bekijk gerust onze projectfoto's of blader door al onze diensten. Neem vandaag nog contact op, dan weet u snel waar u aan toe bent.
U bent wellicht ook geïnteresseerd in
